तिसरा तिमाही म्हणजे गरोदरपणाचा शेवटचा टप्पा — याच काळात बाळाची अंतिम वाढ पूर्ण होते आणि प्रसूतीची तयारी सुरू होते. शरीरही या अंतिम टप्प्यासाठी हळूहळू तयार होत जातं.
तिसरा तिमाही म्हणजे नेमकं कधीपासून कधीपर्यंत?
तिसरा तिमाही आठवडा २९ पासून आठवडा ४० पर्यंत, म्हणजे साधारण ७, ८ व ९ व्या महिन्यापर्यंत असतो.
बाळाची वाढ कशी होते?
- पूर्ण मुदतीपर्यंत बाळाची लांबी साधारण १९-२१ इंच व वजन सुमारे ३-४ किलोपर्यंत पोहोचतं
- आठवडा ३६ च्या सुमारास बाळाचं डोकं ओटीपोटाच्या दिशेने खाली सरकू लागतं
- डोळे उघडतात, ऐकण्याची क्षमता पूर्ण विकसित होते, बाळ अंगठा चोखू लागतं
- मेंदू, फुप्फुसं व मूत्रपिंडांची अंतिम वाढ होते; शरीरावर चरबीचा थर तयार होतो
- कवटीची हाडं मऊ राहतात, जेणेकरून प्रसूतीच्या वेळी बाळ जन्मनलिकेतून सहज जाऊ शकेल
आईच्या शरीरात कोणते बदल जाणवतात?
- ओटीपोट व पाठदुखी, स्तनांची वाढ
- वारंवार लघवीला जावं लागणं, सूज येणं
- छातीत जळजळ, बद्धकोष्ठता, मूळव्याध
- श्वास घेण्यास थोडा त्रास जाणवणं, थकवा
- साधारण दर आठवड्याला अर्धा ते एक किलो वजन वाढणं अपेक्षित असतं
ब्रॅक्स्टन-हिक्स आकुंचन आणि खरं प्रसूती-आकुंचन यातील फरक
ब्रॅक्स्टन-हिक्स आकुंचन हे गर्भाशयाचे "सराव" आकुंचन असतात — अनियमित, सौम्य व विश्रांतीने कमी होणारे. याउलट खऱ्या प्रसूतीचं आकुंचन नियमित होत जातं, वेळेनुसार अधिक तीव्र व जवळजवळ येऊ लागतं आणि विश्रांतीने थांबत नाही.
तात्काळ डॉक्टरांकडे कधी जावं?
पुढील लक्षणं आढळल्यास वेळ न घालवता डॉक्टरांशी संपर्क साधा:
- तीव्र ओटीपोट दुखणं
- तीव्र मळमळ किंवा उलटी
- योनीमार्गातून रक्तस्राव
- तीव्र चक्कर येणं
- लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना
- एका महिन्यात असामान्यरीत्या जास्त वजन वाढणं
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बाळाचं डोकं खाली सरकलं म्हणजे प्रसूती लगेच होणार का?
नेहमीच नाही — "लाइटनिंग" म्हणून ओळखली जाणारी ही प्रक्रिया प्रसूतीच्या काही आठवडे आधीपासून ते काही तास आधीपर्यंत केव्हाही होऊ शकते.
तिसऱ्या तिमाहीत झोप न लागणं सामान्य आहे का?
हो, वाढलेलं पोट, वारंवार लघवी व अस्वस्थता यामुळे झोप कमी होणं सामान्य आहे. डाव्या कुशीवर झोपणं व उशांचा योग्य वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
या तिमाहीत प्रवास करावा का?
सहसा आठवडा ३६ नंतर लांबचा प्रवास टाळण्याचा सल्ला दिला जातो — याबद्दल डॉक्टरांचा सल्ला जरूर घ्या.
प्रसूतीच्या तारखेच्या आधी किंवा नंतर बाळ जन्माला येणं सामान्य आहे का?
हो, अपेक्षित तारखेच्या २ आठवडे आधी ते २ आठवडे नंतर प्रसूती होणं सर्वसाधारणपणे सामान्य मानलं जातं.